FritsEllen 
Geniet vandaag gisteren is voorbij en morgen is je nooit beloofd!

Sneeuw, ijs, schaatsen


Sneeuw, ijs en Schaatsen.

Ja, en als we niet bij de kachel zaten waren we natuurlijk buiten! Ravotten in de sneeuw en niet te vergeten vaak sneeuw schuiven voor het huis maar ook de oprit anders kwamen we zelf of de bakker en kaasboer e.d. niet de heuvel op. Uren schaatsen over de ondergelopen uiterwaarden dat kon bijna iedere winter. Ieder jaar hadden we schaatswedstrijden van de lagere school in het dorp. Meestal op de ondergelopen weilanden bij boer Derks aan de weerdhuisweg. Op de kruising direct vooraan bij de inrit naar de boer. Er stond dan niet veel water onder het ijs zodat niemand door het ijs kon zakken. We schaatsen ook wel eens op de Hassink vijver aan de Lochemseweg richting Joppe. Die vijver lag midden in het Epser bos.

Ik schaatste mij de longen uit het lijf op mijn houten schaatsen, om in de prijzen te vallen welke bestonden uit houten schaatsen en uit veters voor in je schaatsen. Menigeen had halfweg al één van zijn schaatsen verloren en krabbelde dan met één schaats verder. De meeste kinderen hadden de oude schaatsen van hun oudere broer of zus. De maat klopte meestal niet.

Het hele dorp liep uit natuurlijk om alle kinderen aan te moedigen. Eerlijk was het meestal niet want de wat beter gesitueerden uit het dorp hadden de betere ijzeren schaatsen die precies op de maat van je schoenen bijgesteld kunnen worden. Wat later maakten lange afstanden op friese doorlopers een alweer wat betere schaats. Van ons uit, kon dat tussen de inham in de IJssel bij de familie van Orden en een eind voorbij de kolk, de Hank zoals deze genoemd werd. Als je wilde kon je daar met een beetje kluun werk verder richting Deventer. Als we met velen waren en dat gebeurde regelmatig dan maakten we lange slierten door elkaar vast te houden. Bij bochten ging het dan vaak mis voor de laatsten in de rij. Hun snelheid werd dan veel te hoog en ze vlogen uit de bocht. Lachen natuurlijk. Ook waren er soms echtparen uit het dorp die prachtig konden ijsdansen en draaiden dan vrolijk samen rondjes! Je kon vaak bij helder vriesweer heel lang door schaatsen, wel tot middernacht. Er was dan volop licht. Bij het begin van de ijsvorming kon je soms na één nacht stevige vorst over het ijs lopen. Wat natuurlijk ook wel eens mis ging. We hadden dan altijd lange stokken bij ons om drenkelingen weer op de wal te krijgen. Het was dan zaak om zo snel mogelijk thuis te komen om niet te verrekken van de kou. Ook wie er het dichts bij een wak kon komen was spannend natuurlijk. Bij extreme kou en uren schaatsen kon het zijn dat je handen en voeten bijna bevroren. Kreeg geen veters meer los van je schaatsen en moest iemand anders vragen je te helpen. Voeten en handen steken dan dat het verrekt. Bij thuiskomst werd het alleen maar erger als je klappertandend bij de kachel ging zitten. Zo groot als je was moest je soms janken van de pijn. Eigen schuld kreeg je dan te horen van ma, daar word je groot van. Bij het einde van het ijs was het vaak ook lachen geblazen. Meestal was het water in de IJssel weer gezakt en dan zakte ook het water in de uiterwaarden natuurlijk. Het ijs bleef dan liggen en je kreeg dan golvend ijs doordat de weilanden niet allemaal even vlak waren. Ook bleef het ijs vaak hangen op de weide afrastering en je een soort springschansen kreeg. Lachen en huilen waren dan dicht bij elkaar. Dan voel je pas hoe hard ijs kan zijn bij een val, en hoe scherp het prikkeldraad kan zijn als je er overheen wilde springen je benen en je broek hadden opengescheurd. Thuis kreeg je dan ook nog de wind van voren.

Zie ook een leuke film uit die tijd uit de buurt waar het zich allemaal afspeelde. http://youtu.be/4R1FtnlGF-Y  Hij is zonder geluid maar dit moet je zeker bekijken hij is uit de tijd van mijn verhaal, prachtig!

 

Tijdens de winters als het lange tijd streng bleef vriezen en de IJssel begon dicht te vriezen dan kwam de politie uit de gemeente Gorssel en ging bij de bakkers langs om oud brood te halen voor de watervogels.

Bij boer Dommerholt onze achterbuurman werd dit weer op een platte wagen geladen, met paard en wagen. Ja, dan ging ik regelmatig mee en brachten we dat richting de IJssel waar het dan krioelde van de watervogels, en weidevogels die in de wintermaanden achter bleven in het land. In grote getalen kwamen ze op het brood af. 

Met vriend Hans Dijkerman haalde ik de meest gevaarlijke capriolen uit op de IJssel. In de winter bij extreme kou gebeurde het nogal eens dat de IJssel regelmatig op de vaargeulen na dichtgevroren was. Meestal werden er ijsbrekers ingezet om de vaargeul open te houden om vrachtschepen hun weg naar de klant te kunnen laten vervolgen. Het begon altijd met kleine ijsschotsen die steeds groter aankoeken. Groter en groter werden en stroomafwaarts kwamen. Kwam zo'n ijsschots dicht bij de kant dan sprongen we er op. Door de sterke stroming kon het zijn dat we te ver naar het midden van de IJssel dreven. Of als de ijsschots begon te scheuren dan moest je van de eerste gelegenheid gebruik maken om op een andere te springen. Je speurde dan stroomopwaarts de IJssel af om geschikte ijsschotsen te vinden waar je, je reis mee kon voortzetten. Dit was natuurlijk een prachtige spannende sport en ging ook regelmatig mis. Je gleed uit viel en kon je vaak nog maar net vasthouden en weer in de benen komen. Dat lukte natuurlijk ook soms niet. Koud en drijfnat als een verzopen kat moest je dan als een speer naar huis. Dat ging niet zonder slag of stoot. Want wat er gebeurde was, dat onder het lopen al je kleren bevroren. Alles werd stijf bevroren en kraakte aan je lichaam. Het lopen ging dan steeds moeilijker. Met een beetje geluk was er niemand thuis en hing je alles op en om de kachel om snel te drogen. Snel van kleren wisselen en ook bij de kachel zitten. Was er wel iemand dan was je per ongeluk uitgegleden toen je langs de IJssel liep. Een smoesje om bestwil zal ik maar zeggen. Het was maar goed dat Pa en Ma niet altijd wisten wat we deden langs de boorden van de IJssel.

 Hans Dijkerman en Frits Stempher pl/min 1958

Volgende verhaal: De IJssel

   © Frits Stempher


 

E-mailen
Map
Info