FritsEllen 
Geniet vandaag gisteren is voorbij en morgen is je nooit beloofd!

Boerderij nr 2


 De bewoner Johan (Jans)

De tweede boerderij aan de rechterkant gelegen was het domein van Johan. Ook bekent als de Bolman! Een traditionele oude boerderij met een ouderwets rommelig erf waar een indrukwekkende oude eik staat. Aan de andere kant van de weg stond een schuur waar de landbouw machines stonden voor de paarden.

Dit was een vrij grote oude boerderij met een voorhuis dat dwars aan de kop van twee grote stallen stond. En als ik zeg een oude boerderij dan bedoel ik ook een oude boerderij. Onderhoud werd er niet gedaan in mijn beleving. Het stond rechtop en daar was alles mee gezegd. Binnen in de stallen kon je geen hand voor ogen zien, een klein lampje in het midden was alles. Boven de stallen was de hooizolder welke altijd boordevol zat. Er zaten ook altijd wel een paar nesten met jonge katten op de zolder. De spinnenwebben zaten overal. Door de aanwezigheid van al het vee en gebrek aan ramen was het er altijd lekker warm in de winter. Vanuit het woonhuis had je zicht op café de Pessink en één van de twee smederijen van het dorp en de Deventerweg. Verder op de achterkant van de huizen aan de kletterstraat. De fam. bestond uit vader, moeder en zoon Johan en een dochter. Via de voordeur, die aan de achterzijde van het huis zat, kwam je binnen in een lange gang met prachtige oude tegels op de vloer, donker bruine deuren en een plafond met grote bruine balken. Rechts de bijkeuken. In die bijkeuken werd altijd gekookt en gebakken.

Aan de linkerkant hadden ze een hele grote woonkeuken en achter de haard de mooie woonkamer die alleen met bijzondere gelegenheden gebruikt werd. In de keuken stond een hele grote kachel met ringen in de bovenplaat welke aangepast konden worden aan de grote van de pan of ketel die in het gat moest hangen. De pannen hingen dan rechtstreeks in het vuur van de kachel en het duurde dan ook maar even voor het water kookte. De kachel stond recht onder een hele grote schouw. Ook hier weer prachtige oude wandtegels zoals je ze maar zelden zag. De tegels vertegenwoordigen de familie geschiedenis in beelden op de tegels. Alleen daaraan kon men al zien dat men niet maar zo met een gewone boeren familie te maken had. Als je om de kachel ging zitten zat je eigenlijk in de schoorsteen. In een vroegere tijd werd er onder deze schouw waarschijnlijk gewoon op een stapel brandende houtblokken het eten bereid. Een aantal keren ben ik daar binnen geweest. Meestal als ik er een haas kwam brengen om de pacht van de jacht te betalen. Dan moest ik even binnen komen en kreeg altijd een kopje koffie of thee met een beetje melk er in. Ook als ik geholpen had op de boerderij met het op de wereld brengen van een veulen of het binnenhalen van het hooi. Je was hier  altijd welkom en de deur stond altijd open. Het leven speelde zich volledig in de keuken af. De oude boer en boerin waren in mijn ogen stok en stokoud. 

Het huis had een inrichting vanuit de begin jaren 1800 denk ik.

Een paar luie stoelen rond de enorme maar hele mooie kachel en schouw. Als je binnenkwam in de keuken dan stond links voor het raam de eettafel met rondom rechte stoelen met rieten zittingen. Die keurig onderhouden werden door de stoelenmatter die regelmatig aan kwam. Aan de muur veel foto's en schilderijen van statige voorouders met dames die allemaal kanten kapjes droegen. Aan het hoge bruin geschilderde houten plafond met grote houten balken hingen allemaal worsten en grote hammen te drogen. De oude boer was in mijn ogen een hele oude man, hij had een mager spits gezicht en hij liep altijd met één of twee stokken en bijna met zijn neus op de grond zo krom was hij geworden door het harde zware werk op de boerderij. Echter ondanks zijn hoge leeftijd hielp hij nog steeds een handje mee op de boerderij. De boerin droeg altijd een donkere lange jurk met kant afgewerkt tot op de grond en had meestal een kanten muts met gouden gespen. Het waren hele aardige mensen die leefden op hun erf en in hun eigen wereldje! Buiten hun erf ben ik ze ook nooit tegen gekomen. Terwijl ik dit nu zit te schrijven en ook mijn botten sterk aan slijtage onderhevig zijn geworden in de loop der jaren kan ik nu heel goed begrijpen hoeveel last en pijn deze oude boer moet hebben gehad. Een keer per jaar kwam de slager en werd er een groot levend varken op de ladder geknoopt en wel zo dat hij met zijn kop naar beneden kwam te hangen. Vervolgens met een aantal mannen rechtop gezet voor het huis. Dan kwam de slager in actie en werd de keel doorgesneden, Het varken schudde dan nog even wat heen en weer en al het bloed werd keurig in emmers opgevangen. Dat moest weer voor de bloedworst gebruikt worden en de balkenbrij natuurlijk niet te vergeten. Het varken werd dan  nauwkeurig in de lengte doormidden gehakt en werd dan geheel geslacht om er worsten, karbonades en alles wat er van zo'n varken gebruikt kan worden te verwerken. Dat ging in grote bakken waar vervolgens de boerin en familie allemaal al met smacht op zaten te  wachten en in de keuken snel verwerkt moest worden in glazen potten om ze in te wekken. Je had nog geen koelkast dus alles moest direct verwerkt worden en gedroogd natuurlijk aan het plafond. Zij hadden veel koeien en wel 8 Belgische trekpaarden en deden daar alle werkzaamheden mee die op een boerderij voorkomen. Beresterk waren die paarden als ze voor een grote wagen stonden met hooi dan spanden ze alle spieren samen om op gang te komen. Onvoorstelbare krachten heeft zo'n dier. Hier natuurlijk altijd mee geholpen met hooien. Ook vaak geholpen met de geboorte van kalfjes wat soms vanzelf ging maar vaak ook niet en moest er flink aan getrokken worden. Touwen om de poten en trekken maar. Ook werden er natuurlijk regelmatig veulentjes geboren, soms twee tegelijk! Ze werden dan nauwkeurig bekeken door Johan en vrijwel direct konden ze staan en lopen. In de grote stallen was het zoals ik eerder al had geschreven altijd aardedonker en alleen een paar spaarzame lampen werden aangedaan als men aan het werk was. De ramen waren heel erg klein in de stal, de koeien en paarden stonden verder als ze niet buiten waren altijd in het bijna duister. Johan was ook leverancier van sperma voor de KI, kunstmatige inseminatie. Nee, niet Johan maar zijn enorme stier. Een joekel van een beest, één brok spieren was het. Bij dat beest kwam je niet in de buurt als het niet hoefde. Hij had daar een kunstkoe voor dat was een hele installatie met een koeienhuid bekleed en een gat erin natuurlijk. Hij hield de stier in toom en kroop half onder de kunstkoe om al het sperma van die geile stier op te vangen. Een gevaarlijk en spannend klusje. Handel voor Johan want deze top stier heeft heel wat nakomelingen denk ik. Johan ging naar vele wedstrijden met zijn Belgische trekpaarden en zijn fokstieren. Met succes ook want zijn prijzenkast was over vol. Hoe meer prijzen des te duurder kon hij de nazaten van zijn paarden en stieren verkopen. Ook voor de paarden en het varken (De beer) had hij zo'n gelijke installatie. Hij had er een dagtaak aan en door zijn werk lopen er over de hele wereld nazaten van zijn vee.   Regelmatig kwam er iemand om schetsen te maken van het vee. Dat gebeurde bij alle boeren in die tijd. Een zeer nauwkeurig werk was dat, alle vlekjes groot en klein werden opgetekend. Zo werd de stamboom exact bijgehouden voor de administratie. Nu zullen ze dat waarschijnlijk met een digitale camera doen.

Bij deze boerderij staat één van de dikste eiken bomen van het land met een bladerdek van ruim dertig meter doorsnee. Als ik de verhalen van  de oude boer mag geloven die vertelde dat Napoleon op zijn trek door ons land met zijn leger hier zijn bivak of rustplaats had opgeslagen. Ook de kozakken zouden hier rond 1800 zijn geweest. Op 26 april 1814 was het beleg van Deventer afgelopen dus het zou maar zo kunnen. De laatste bewoner van de familie op deze boerderij was Johan en is in mei 2009 overleden ik dacht op 82 jarige leeftijd.

Hij heeft een prachtige stijlvolle begrafenis gehad. Op één van zijn platte wagens is hij voortgetrokken door zijn eigen paarden door de weilanden die hij zijn hele leven heeft bewerkt en verder over de dijk langs de IJssel naar de begraafplaats in Gorssel gereden. 

© Frits Stempher

 



 

E-mailen
Map
Info