FritsEllen 
Geniet vandaag gisteren is voorbij en morgen is je nooit beloofd!

De IJssel


De rivier de IJssel

De rivier de IJssel is een aftakking van de rivier de Rijn bij Westervoort. (Recent onderzoek zou uitwijzen dat de rivier pas in de vroege middeleeuwen, tussen omstreeks 500 en 950 na Christus, voor het eerst werd gevoed met water uit de Rijn, waardoor ze veel breder en dieper kon worden. Daarvoor waterde het gebied ten zuidoosten van Zutphen via de Oude IJssel en de Berkel naar het zuiden af.) Heeft een lengte van 125 km en mondt uit in het IJsselmeer. Is in het begin bij Westervoort 70 meter breed en op het eind bij Kampen ongeveer 140 meter breed. Het hoogteverschil met laag en hoog water is 6 meter. Tijdens hoogwater is de rivier honderden meters breed. Het water stond dan bij ons tegen de dijk. De schepen varen dan  op de bakens welke op de kribben in de IJssel staan.

De IJssel was in mijn tijd nog een echte rivier met hoge klei kanten waar duizenden oeverzwaluwen gaten in gemaakt hadden waar ze hun nest in hadden. Even voor de beeldvorming als het water laag stond in de zomer stond je voor een kleimuur van een meter of vijf a zes. Twee verdiepingen van een huis dus. Met heel veel mooie zandstrandjes waar je heerlijk kon zwemmen en onbespied kon spelen en zonnen. Op veel plekken lag je echt helemaal verstopt langs de rivier. Veel stelletjes maakten daar ook uiteraard gebruik van en menig inwoner van Epse is daar ook verwerkt denk ik.  Als jonge knulletjes gingen we vaak ter hoogte van Van Orden het water in en lieten ons dan afdrijven stroomafwaarts om vervolgens weer ergens aan wal te gaan en moesten we weer tegen de klei kant omhoog klimmen of ergens bij een krib, ja en dan kon het nog wel eens zijn dat we plotseling oog in oog stonden met een jong stelletje ha ha. Zwemmen kanovaren, vissen en kastelen bouwen van zand. Op de strandjes kon je heel makkelijk kleine visjes vangen om te snoeken. Visjes voor eigen gebruik maar soms kwam er ook iemand die je een paar dubbeltjes gaf voor een stuk of tien visjes. Waar we weer snoep voor kochten bij de winkel van Brascamp of de Weerd. Ja, ook met stenen uit de kribben dammen bouwen die eerst naar beneden gegooid werden. Ik weet nog goed dat Hans een behoorlijke steen gooide en die kreeg ik per ongelijk precies op mijn hoofd, met het gevolg een beste jaap in mijn schedel. Bloeden als een rund natuurlijk en het begon ook nog te regenen wat het allemaal nog een stuk erger maakte. Het bloed liep aan alle kanten langs mijn hoofd en op mijn kleding, Het eerste huis wat we tegenkwamen was van, van Orden. mevr. van Orden heeft eerste hulp geboden om vervolgens naar huis te gaan. Bij mijn broer achterop de brommer naar dr Upmeijer in Gorssel en kreeg een rij krammen in mijn hoofd. Een paradijselijk stuk natuur in die tijd voor veel bewoners uit Epse in de jaren 50 en 60. Verandering van sommige bewoners en weilanden die in andere handen kwamen waren niet bevorderlijk voor de vrijheid die we daar als Epsenaren hadden. Niemand vernielde iets of bracht schade aan, aan weilanden of de natuur in zijn algemeen. Plots verschenen er bordjes verboden toegang. Echter de grootste schade is helaas in latere jaren aangericht doordat bij Rijkswaterstaat een hoog opgeleide geweest is die de hele flora en fauna vernield heeft. Deze figuur heeft alle oevers van de IJssel met afvalmateriaal van de hoogovens bedekt om het water zo snel mogelijk richting het IJsselmeer te krijgen. Waardoor er geen plaats meer was voor oeverzwaluwen en andere flora en fauna. De boeren die er al generaties woonden kregen geen gehoor op hun waarschuwingen dat dit desastreus zou zijn voor de natuur. Gelukkig heeft men dat nu ontdekt heb ik in de Stentor gelezen dus na vele jaren en na waarschijnlijk honderden miljoenen gaat men het weer in oude glorie herstellen. Maar de reden is waarschijnlijk dat men er nu achter is gekomen dat ze het water juist moeten vasthouden om verdroging te voorkomen. Iets waar de boeren ze toen al voor gewaarschuwd hadden. Veel knotwilgen en struiken stonden er met in elke wilg en struik wel een nest met eenden of in de top een nest met boomvalken of velduilen. Veldleeuweriken volop die prachtig zingend in de lucht op een plek bleven hangen! 

Het barstte van de weidevogels zoals de Grutto en de Wulp, Scholeksters, Zwanen en ga zo maar door. Op de hoger gelegen akkers zag je veel kieviten. Die met sierlijke duikelingen je aandacht trokken om je maar zover mogelijk bij hun nest weg te houden.

 


Afgelopen zomer 2020 waren we met onze camper in de buurt en hebben we deze een paar uur op de dijk bij mijn oude huis gezet op de Bolmansweg! Zo’n Vijfenveertig a vijftig jaar nadat ik uit Epse was vertrokken. Verbazend om te zien hoe alles gegroeid en veranderd was in die voorbije jaren. Het bouwland van boer Dommerholt naast ons huis was er niet meer en is nu een bos geworden. Wat een heel andere aanblik geeft van ons huis als je op de dijk staat. Terwijl we daar aan de wandel waren kwamen er natuurlijk de nodige herinneringen naar boven. Vandaar ook dat ik mijn jeugd verhalen weer eens opgezocht heb. Ter hoogte van het lange grasveld van ter Haar zagen we een paadje dat door het weiland richting de IJssel liep welke in het verleden aan Willem Wiltink behoorde. Een van de weilanden waar ik vrijwel dagelijks kwam met of zonder mijn vader om strikken die stropers hadden gezet weer op te ruimen. Op de terugtocht over hetzelfde paadje werden we al opgewacht door iemand die vroeg wat we daar moesten, het was verboden terrein voor onbevoegden. (Ja, toen vrij toegankelijk voor alle inwoners van Epse) De wereld verandert snel en niet altijd ten goede.  Na enige uitleg wat we hier deden en ik de man vertelde dat ik hier twintig jaar lang gewoond en gelopen heb was er begrip en kon hij de verhalen wel waarderen en kende nog wel een aantal nazaten van de bewoners van toen die ik allemaal kende en over de vloer kwam. Nu bewoond door nieuwe eigenaren die hun stukken grond alleen voor hunzelf willen houden. Ook was de camper al gesignaleerd en genoteerd, dus ook dat kwam goed ha ha. Maar eens vragen of we een keer bij een van de huidige bewoners een paar dagen mogen staan om er wat meer tijd door te brengen en de veranderingen beter in mij op te nemen. Op ons YouTube kanaal heb ik hier nog een video van staan zie: https://youtu.be/sNb3_NfNnoU Ben nog wel van plan in 2021 nog een keer terug te gaan en dan wat meer tijd in Epse te verblijven. Maar eens een verzoek indienen bij de gemeente Lochem of ze een plekje voor ons hebben ergens. Oh ja ook een van de veranderingen Epse was toen gemeente Gorssel. 

Volgende verhaal: Uiterwaarden van de IJssel tussen Epse en Deventer

© Frits Stempher

 

E-mailen
Map
Info